Meisje met de parel: Waarom raakt en inspireert haar blik de hele wereld?

Meer dan drie eeuwen geleden schildert Johannes Vermeer een meisje dat inmiddels is uitgegroeid tot een icoon. Haar beeltenis en haar blik wordt over de hele wereld herkend en is overal te zien. Van alle denkbare vormen van merchandise tot in boeken en films en op talloze andere plekken. Maar wat maakt haar zo bijzonder? En hoe kan een schilderij, dat ooit voor twee gulden en dertig cent werd geveild, uitgroeien tot een van de meest geliefde kunstwerken ter wereld? Het tweeluik Meisje met de parel - portret van een icoon zoomt in op die geschiedenis en onderzoekt waarom het schilderij zo geliefd is.

Aanleiding voor het tweeluik is de recente reis van het schilderij naar Japan, waar het Meisje met de parel deze zomer te zien is geweest op een tentoonstelling in Osaka. De makers van dit tweeluik reizen met het Meisje mee en zien hoe een heel land in de ban raakt van Vermeers beroemde werk. Overal duikt haar gezicht op in het straatbeeld, Japanse meisjes verkleden zich als het Meisje en bezoekers nemen de eindeloze rijen voor lief om haar te kunnen bewonderen.

Maar wat maakt dat ene gezicht zo bijzonder? Verschillende mensen met een bijzondere relatie tot het Meisje vertellen wat zij voor hen betekent. Zo brengt restaurator Abbie Vandivere duizenden uren met het schilderij door. Ze vertelt meer over de band die ze met het Meisje heeft ontwikkeld en over de nieuwe details die ze tijdens haar onderzoek ontdekt. "Het moment dat ik het Meisje met de parel uit de lijst haalde zal ik nooit vergeten. Ik voelde spanning, maar ook trots en nederigheid. Ik denk dat ik meer tijd heb doorgebracht met het schilderij dan Vermeer zelf", aldus Vandivere. Kunsthistoricus en BBC-presentator Andrew Graham-Dixon gaat op zijn beurt op zoek naar een antwoord op de vraag wie er achter die beroemde blik schuilgaat en komt met een nieuwe theorie over haar identiteit.

De bestseller Girl with a Pearl Earring van schrijfster Tracy Chevalier speelt een grote rol in de groeiende bekendheid van het Meisje met de parel en brengt het schilderij bij een nieuwe generatie onder de aandacht. Chevalier vertelt in Meisje met de parel - portret van een icoon over het ontstaan en de impact van haar boek, dat later ook werd verfilmd met Scarlett Johansson in de titelrol. Ook de opkomst van sociale media gaf de populariteit van het Meisje een nieuwe impuls. Het heldere, herkenbare en nog altijd modern ogende schilderij blijkt zeer geschikt om te delen én om eigen creatieve bewerkingen van te maken. Een oproep van het Mauritshuis om eigen versies in te sturen leverde duizenden bewerkingen op, van over de hele wereld, en kunstenaars als Banksy gingen met haar beeltenis aan de slag.

Het Meisje met de parel is allang niet alleen meer het ‘Meisje van Vermeer’. Ze is uitgegroeid tot een icoon dat mensen over de hele wereld blijft raken en inspireren.